Endometrioza je kronična ginekološka bolest kod koje se stanice sluznice maternice nalaze van maternice (najčešće u trbuhu, ali i u svim drugim tkivima i organima). Kako su ove stanice osjetljive na djelovanje hormona, u trbuhu se ponašaju isto kao i u maternici, rastu i krvare, što može uzrokovati kroničnu bol i stvaranje ožiljaka i priraslica. Uzrok endometrioze je još uvijek nepoznat. Postoji mnogo teorija nastanka, od kojih je najprihvaćenija teorija retrogradne menstruacije – u vrijeme menstruacije menstrualna krv izlazi ne samo van, nego i kroz jajovode u trbušnu šupljinu.

Smatra se da oko 10-15% svih žena u dobi od 16-40 godina ima endometriozu. Najčešći simptom su bolovi, u vrijeme ovulacije, menstruacije, i odnosa, kronična zdjelična bol, te bol kod mokrenja ili pražnjenja crijeva. Simptomi su i nepravilna, dugotrajna, obilna krvarenja, te neplodnost.

Smatra se da endometrioza stvara ožiljke i priraslice, koje mogu oštetiti i zatvoriti jajovode pa postoji fizička prepreka začeću. Uz prohodne jajovode, smatra se da endometrioza oštećuje jajnu stanicu i sprečava njenu oplodnju.

Ukoliko postoje endometriotične ciste na jajniku, ginekolog će ih napipati ili vidjeti ultrazvukom. Povišen tumorski marker, CA125, dodatno potvrđuje sumnju na endometriozu. Ukoliko nema cisti na jajnicima a postoji sumnja na endometriozu, jedini način na koji se to može dokazati su magnetska rezonanca i laparoskopska operacija. Ukoliko su ciste male (<4 cm), nije potrebna operacija nego češće kontrole. Nepravilna krvarenja mogu se kontrolirati kontraceptivima. Ukoliko su ciste veće, postoji neplodnost, ili teški simptomi, endometrioza se operira, obično laparoskopski.